JUNAYD BAG‘DODIY ZIYORATGOHI (Nishon tumani)
<p> </p> <p>Qashqadaryo viloyati Nishon tumani, Eski Nishondan bir necha chaqirim uzoqlikdagi Otquduq qishlog‘i yaqinida tariqat vakillaridan biri bo‘lgan Junayd Bag‘dodiyning ziyoratgohi joylashgan [1]. To‘liq ismi<strong> </strong>Abul Qosim Junayd ibn Muhammad al-Qavoririy al-Xazzoz al-Bag‘dodiy<strong> </strong>(?-910) Bag‘dodda tavallud topgan. O‘sha davrda Bag‘dodda mavjud bo‘lgan tasavvufiy ikki asosiy oqimdan biri Junaydiyaning asoschisi bo‘lgan [2:173]. Bu tariqat sharqda “Toj ul-orifiyn”, “Sulton ul-muhaqqiqiyn”, “Ustod ul-tariqat” nomlari bilan mashhur bo‘lgan. Manbalarga ko‘ra, Junayd Bag‘dodiyning butun umri Bag‘dodda o‘tgan. Bag‘dod madrasalarida ta’lim olgan va o‘z qarashlarida insonning diniy-ruhiy poklanishiga alohida e’tibor qaratib, tasavvuf amaliyotini islomga moslashtirgan.</p> <p>Bag‘dod ahli Junaydni “Sayyid ut-toifa” deb atagan. Hazrat Junayd al-Bag‘dodiy ahli sunna va jamoaning buyuk ulamolaridan, hijriyning III asrida sunniy tasavvuf shayxlaridan edi. Go‘dakligida otadan yetim qolib, tog‘asi so‘fiy Sari as-Saqatiy qo‘lida tarbiyalangan. Shofiiy mas’habi huquqi va hadislarni mashhur faqih Abu Savra Ibrohim Bag‘dodiy (vaf. 854) dan o‘rgangan. Junaydga al-Xaris al-Muhasibiy (taxm. 781-857) ham ustozlik qilgan [3:100]. Ular Bag‘dod so‘fiylik maktabi asoschilaridan bo‘lgan. Junayd Bag‘dodiy tomonidan yozilgan 31 ta risola mavjud bo‘lib, u “Rasoil” deb nomlanadi. Unda allomaning maktublari, so‘fiylikka doir maqolalari jamlangan bo‘lib, ularning bir qismi Qur’onning ayrim oyatlariga sharh sifatida yozilgan. Keyinchalik uning kitoblari “Risoilu al-Junayd” (“Junayd risolalari”) nomli kitob holida 2005 yilda “Iqra’” nashriyotida chop etilgan [4:14]. Junayd Bag‘dodiy Allohning yagonaligi (tavhid), psixologik tajriba va his etish asosida Uni bilish darajasi haqidagi ta’limotni ishlab chiqqan.</p> <p>Alisher Navoiy ham o‘zining “Nasoyim ul-muhabbat” (Hikoyalar va hidoyatlar) asarida Junayd Bag‘dodiy haqida: “Har kishikim yarim kun Junayd bilan suhbat tutgan bo‘lsa, undan odob tarki kelmagay” - deb keltiradi [5:25].</p> <p>Junayd Bag‘dodiy shariat, tariqat, ma’rifat va haqiqat ilmida benihoyat oliy daraja va maqom sohibi bo‘lgan. Sufyon Savriyning qarashlarini ma’qullagan. Bag‘dod mashoyihlarining barchasi Junayd yo‘lini tutishgan.</p> <p>Shayx Shibliy dedi:</p> <p>Agar aql kishi suratiga kirsa edi, Junayd suratida bo‘lar edi.</p> <p>Sariy Saqatiy dedi:</p> <p>Junaydning shavq, ma’rifat, kashf va ishq bobidagi martabasi nihoyatda oliydir. </p> <p>Junayd Bag‘dodiy 91 yil umr ko‘rib, 298/910 yilda Bag‘dodda vafot etgan [3:101]. Uning asl qabri Iroqda joylashgan. Iroq hukumati tomonidan 1980 yillarda Junayd Bag‘dodiy maqbarasi qayta ta’mirlanib katta ziyoratgohga aylantirilgan. Maqbara yonida uning nomi bilan jome’ masjid ham qurilgan.</p> <p>Allomaning asl qabri Iroqning Bag‘dod shahrida bo‘lsa-da, Nishon tumani Otquduq qishlog‘i yaqinidagi Nayman ota ziyoratgohini ta’mirlash davomida XIX asrga oid “Junayd Bag‘dodiy” nomi yozilgan qabrtosh topilgan. Shuning uchun mazkur ziyoratgoh ramziy qabr sifatida aholi orasida muqaddas hisoblanadi.</p> <p> Xalq orasida “Sohibqiron Amir Temur yurishlari davrida Qarshi shahridagi Ubayda bin al-Jarroh, hoki-poklarini olib kelgani kabi, Hazrat Junayd Bag‘dodiyning ham hoklarini olib kelib, ziyoratgohga aylantirgan” degan rivoyatlar ham yuradi [6].</p> <p> Bu ziyoratgoh Nishon tumani Otquduq qishlog‘i yaqinida, Nishon cho‘lidagi bir tepalikda joylashgan. 2017-2018 yillarda Eski Nishonda yashovchi Saidqulov Nuriddinxon Xolto‘ra o‘g‘li o‘z mablag‘i hisobidan Hazrat Junayd Bag‘dodiyning ramziy qabrini qaytadan tiklagan va qabr ustiga gumbazli honaqoh qurdirgan [7]. Xonaqoh to‘rtburchak shaklda qurilgan ikki xonali imorat bo‘lib, usti gumbaz bilan yopilgan. Ziyoratchilar o‘tirib tilovat qilishlari uchun sharoit yaratilgan. Maqbara atrofi kengaytirilib, obod maskanga aylantirilgan.</p> <p>Hozirgi kunda ushbu ob’ekt mahalliy aholi doim boradigan ziyoratgoh bo‘lib, bahor oylarida ekin-tikinlarning mo‘l-ko‘l hosili uchun qo‘y so‘yishib, Alloh yo‘lida ehson qilishadi.</p> <p><strong><strong>FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI</strong></strong><strong><strong>:</strong></strong></p> <p> </p> <ol> <li>Dala tadqiqotlari. – Qashqadaryo viloyati Nishon tumani, 2024 yil 6 avgust.</li> <li>Islom ensiklopediyasi. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi davlat ilmiy nashryoti, 2017.</li> <li>Homidjon Homidiy. Tasavvuf allomalari. – Toshkent: O‘zbekiston, 2016.</li> <li>Rayhonov I. Hazrat Junayd al Bag‘dodiyning hayoti va merosi. – Qarshi: Nasaf, 2017.</li> <li>Navoiy A. Nasoyim ul-muhabbat. – Toshkent: O‘zbekiston, 2018.</li> <li>Qashqadaryo viloyati Nishon tumani Eski Nishonda yashovchi, 1968 yilda tug‘ilgan Saidqulov Nuriddinxon eshon bilan bo‘lgan suhbat, 2019 yil 30 avgust. 4-daftar. (2019 yil oktabr oyida vafot etgan).</li> <li>Qashqadaryo viloyati Nishon tumani Otquduq qishlog‘idagi ziyoratgoh mutavallisi, 1981 yilda tug‘ilgan Boboyev Vohidxon eshon bilan bo‘lgan suhbat, 2024 yil 5 avgust.</li> </ol>
Galereya
